Zeytinyağlı Salata Sosu Tarifi: Limonlu, Sirkeli, Nar Ekşili, Portakallı

Bir salatayı sıradanlıktan çıkaran çoğu zaman yeşilliğin kendisi değil, üzerine dökülen sostur. Evde tek bir ölçüyü aklınızda tutarsanız markete hazır sos almaya gerek kalmaz: 3 ölçü zeytinyağına 1 ölçü ekşi. Ekşiyi değiştirdikçe sos da karakter değiştirir.

Bu tarifte Türk sofrasında en çok kullanılan dört sosu bir arada veriyoruz: limonlu, sirkeli, nar ekşili ve portakallı. Hepsini küçük bir kavanozda çalkalayarak beş dakikada hazırlayabilir, çoban salatasından roka salatasına kadar her tabağa uygun olanı seçebilirsiniz.

Malzemeler

• Limonlu sos: 6 yemek kaşığı zeytinyağı, 2 yemek kaşığı taze limon suyu, yarım çay kaşığı tuz, 1 küçük diş rendelenmiş sarımsak (isteğe bağlı), 1 çay kaşığı kuru nane
• Sirkeli sos: 6 yemek kaşığı zeytinyağı, 2 yemek kaşığı üzüm sirkesi, 1 tatlı kaşığı hardal, 1 çay kaşığı bal, yarım çay kaşığı tuz, bir tutam karabiber
• Nar ekşili sos: 5 yemek kaşığı zeytinyağı, 2 yemek kaşığı nar ekşisi, 1 yemek kaşığı limon suyu, 1 çay kaşığı sumak, yarım çay kaşığı pul biber, yarım çay kaşığı tuz
• Portakallı sos: 4 yemek kaşığı portakal çeşnili zeytinyağı, 2 yemek kaşığı sade zeytinyağı, 3 yemek kaşığı taze portakal suyu, 1 yemek kaşığı limon suyu, yarım çay kaşığı tuz, bir tutam karabiber
• Gerekenler: kapaklı küçük cam kavanoz ya da küçük bir kâse ve çatal

Bu tarifte: çiğ tüketilen soslar için; 0.4 Dizyem natürel sızma zeytinyağı, 750 ml.

Hazırlanışı

1. Her sos için önce ekşi malzemeyi (limon suyu, sirke, nar ekşisi ya da portakal suyu) kavanoza koyun.
2. Tuzu, varsa hardal, bal, sarımsak ve baharatları ekleyin; tuz eriyene kadar çatalla karıştırın. Tuz yağda erimez, bu yüzden önce ekşide çözülmesi önemlidir.
3. Zeytinyağını ekleyin, kavanozun kapağını kapatıp 15–20 saniye kuvvetlice çalkalayın. Kâsede hazırlıyorsanız zeytinyağını ince bir akıtarak çatalla durmadan çırpın.
4. Sos hafifçe bulanıklaşıp koyulaştığında hazırdır. Bir yaprak marul ya da ekmek parçasıyla tadına bakın; gerekirse bir tutam tuz ya da birkaç damla ekşi ekleyerek dengeleyin.
5. Sosu salataya servisten hemen önce dökün ve ellerinizle ya da iki kaşıkla nazikçe harmanlayın.

Bu tarifte: sirkeli sos için; üzüm sirkesi, 500 ml.

Püf noktası

3’e 1 ölçüsü bir başlangıçtır, kural değildir: limon ve nar ekşisi sirkeden daha keskin olduğu için bu soslarda zeytinyağını biraz artırabilir, portakal suyu gibi yumuşak ekşilerde oranı 2’ye 1’e çekebilirsiniz. Çiğ tüketilecek soslarda aroması belirgin, taze bir zeytinyağı kullanın; sosun asıl tadı ondan gelir. Hardal ve bal sirkeli sosun ayrışmasını geciktirir. Yeşil yapraklı salatalara sosu erken dökerseniz yapraklar söner, bu yüzden en son ekleyin.

Servis önerisi

Limonlu sos çoban salatası, cevizli gavurdağı salatası ve marul salatalarıyla; sirkeli sos haşlanmış sebzeler, sirkeli pancar salatası ve patates salatasıyla iyi gider. Nar ekşili sosu nar ekşili turp salatası, roka ve gavurdağı türü salatalarda deneyin. Portakallı sos ise portakallı havuç salatası, kuru domatesli brokoli salatası ve kış yeşillikleriyle çok yakışır. Artan sosları kapaklı kavanozda buzdolabında 3–4 gün saklayabilirsiniz; zeytinyağı soğukta donuklaşırsa kullanmadan önce 10 dakika oda sıcaklığında bekletip yeniden çalkalayın. Sarımsaklı sosu aynı gün tüketmek daha iyidir.

Bu tarifte: portakallı sos için; portakal çeşnili zeytinyağı.

Sosunuzun temelini oluşturan zeytinyağını tanımak için 0.4 Dizyem zeytinyağı yazımıza, erken hasat ve soğuk sıkım rehberlerimize, asit oranı yazımıza göz atabilir; tüm seçenekleri zeytinyağı kategorimizde bulabilirsiniz.